زیرنویس فارسی در پلیر آموزشی را چگونه روی موبایل و وب تست کنیم؟
با یک فایل نمونه، ترتیب نمایش فارسی و انگلیسی، خوانایی و زمانبندی زیرنویس را در حساب هنرجو بررسی کنید.
مدرس زیرنویس درس را در فایل متنی میخواند و همه چیز درست به نظر میرسد. هنرجو همان درس را روی گوشی باز میکند و در جملهٔ «نسخهٔ Excel 365 را باز کنید» نمیتواند تشخیص دهد عدد به کدام عبارت مربوط است. کمی بعد متن روی دکمههای پخش میافتد و هنگام جلو رفتن فیلم هم یک جملهٔ قدیمی روی تصویر میماند. برای آزمون زیرنویس پلیر ویدیو آموزشی، متن، زمان و نحوهٔ نمایش را جدا بررسی کنید. فایل سالم میتواند در یکی از مسیرهای پخش رفتار متفاوتی داشته باشد.
در این راهنما یک فایل کوتاه برای آزمایش داریم. نمونه عمداً فارسی، انگلیسی، عدد و نشانهٔ نگارشی دارد تا مشکلهایی را آشکار کند که در جملهٔ کاملاً فارسی دیده نمیشوند. هدف این است که تیم بتواند همان فایل را روی دستگاههای متفاوت باز کند و نتیجه را دقیق گزارش دهد. برای طراحی آزمون جداگانهٔ ابزار برگزاری کلاس زنده، از جمله ورود و آزمایش دستگاه و اینترنت، راهنمای آزمون نرمافزار کلاس آنلاین به طراحی آزمون عملی بستر کمک میکند. بخشهای این مقاله مخصوص زیرنویس درس ضبطشدهاند.
ابتدا نوع زیرنویس و مسیر نمایش را مشخص کنید
ببینید زیرنویس جزئی از تصویر است یا فایل جدا دارد. وقتی متن در تصویر ثبت شده، با دکمهٔ پلیر نمیتوان آن را خاموش کرد. این حالت برای نمونهٔ کوتاه ممکن است کافی باشد، ولی برای درس کامل انعطاف کمتری دارد. وقتی متن بهصورت مسیر جدا بارگذاری میشود، هنرجو میتواند آن را انتخاب کند و در بعضی محیطها نمایش آن را تنظیم کند. روش آزمون این دو یکی نیست. برای متن روی تصویر خوانایی و هماهنگی با ویدیو را ببینید. برای فایل جدا، انتخاب مسیر، زمان، جهت متن و پخش پس از تغییر حالت را هم آزمایش کنید.
نام ابزار یا نوع فایل را از روی ظاهر پلیر حدس نزنید. ممکن است سامانه فایل دریافتشده را پیش از انتشار تبدیل کند یا روی برخی دستگاهها از پخشکنندهٔ خود سیستم استفاده کند. ابتدا مسیر رسمی بارگذاری را بررسی کنید و همان نوع فایلی را که سامانه میپذیرد بسازید. نمونهٔ این مقاله WebVTT است. برای جزئیات ساختار، بازهٔ نمایش و قواعد پردازش متن میتوانید به مشخصات WebVTT در W3C رجوع کنید.
از ابتدا بنویسید قرار است هنرجو کجا فیلم را ببیند. صفحهٔ درس در مرورگر، حالت تمامصفحه و برنامهٔ اختصاصی میتوانند مسیرهای جدا باشند. اگر ویدیو در سایتی دیگر هم نمایش داده میشود، همان صفحه را جدا آزمایش کنید. یک نتیجه از صفحهٔ پیشنمایش مدرس برای همهٔ این مسیرها کافی نیست. نام دستگاه، مرورگر یا برنامه، نسخهٔ فایل و نوع حساب را در برگه بنویسید. بعد اگر نتیجه متفاوت شد، میتوانید شرایط را دقیق تکرار کنید.
یک فایل نمونهٔ کوچک با نتیجهٔ قابل مشاهده بسازید
یک کلیپ آزمایشی حدود پانزده ثانیه بسازید. در تصویر میتوانید یک جدول ساختگی و یک عنوان آموزشی ساده داشته باشید. هر چند ثانیه به مرحلهٔ بعد بروید تا بررسی زمان آسان شود. از دادهٔ هنرجو و فایل واقعی فروش استفاده نکنید. متن زیر را بهعنوان یک فایل با پسوند vtt و کدگذاری UTF-8 ذخیره کنید. سطر خالی پس از عنوان فایل و میان قطعهها را نگه دارید. پیکان و زمانها را با همان شکل وارد کنید.
WEBVTT
00:00:00.500 --> 00:00:03.000
نسخهٔ Excel 365 را باز کنید.
00:00:03.500 --> 00:00:06.000
مرحلهٔ ۲ (گزارش روزانه): ستون B را انتخاب کنید.
00:00:06.500 --> 00:00:09.000
عدد ۱۲٬۵۰۰ تومان را در خانهٔ C3 وارد کنید.
00:00:09.500 --> 00:00:12.000
در گزارش (PDF)، مقدار 25% را بررسی کنید.
00:00:12.500 --> 00:00:15.000
سؤال آخر: نتیجهٔ شما ۳ شد یا ۴؟
این فایل را ابتدا با یک ابزار متنی باز کنید و مطمئن شوید واژهها و عددها درست ذخیره شدهاند. سپس آن را همراه کلیپ در محیط آزمایشی بارگذاری کنید. در هر قطعه یک انتظار مشخص دارید. عبارت Excel 365 باید بهصورت قابل تشخیص خوانده شود. مقدار ۱۲٬۵۰۰ باید با واحد تومان همراه بماند. نشانی C3 باید همان خانه را نشان دهد و علامت درصد باید طوری دیده شود که مقدار بهدرستی فهمیده شود. در جملهٔ آخر، هنرجو باید بتواند دو گزینه را بدون حدس بخواند.
نمونه را با فایل اصلی دوره قاطی نکنید. نامی بگذارید که آزمایشی بودنش واضح باشد. اگر سامانه میتواند چند مسیر زیرنویس داشته باشد، یک مسیر فارسی و در صورت نیاز یک مسیر انگلیسی آزمایشی تعریف کنید. نام هر مسیر را از حساب هنرجو بخوانید. اگر دو گزینه با نام یکسان دیده میشوند، پیش از انتشار نامگذاری را اصلاح کنید. کاربر باید بتواند زبان مورد نظر را از منوی پخش انتخاب کند و نتیجهٔ انتخاب را فوراً روی فیلم ببیند.
جهت متن را با معنای جمله بررسی کنید
برای متن دوزبانه، به ترتیب خواندن جمله نگاه کنید. راستبهچپ بودن خط به این معنی نیست که هر بخش انگلیسی هم باید وارونه شود. نام نسخه، شمارهٔ سلول و مقدار درصد باید بهصورت قابل تشخیص باقی بمانند. اگر واژههای فارسی درست هستند ولی پرانتز یا نقطه در جای گیجکننده دیده میشود، همان جمله را روی دستگاه دیگر باز کنید. ممکن است مشکل فقط در یکی از مسیرهای نمایش باشد. متن اصلی را کنار عکس خروجی نگه دارید تا تفاوت دقیق معلوم شود.
یک آزمون دیگر با جملهای انجام دهید که با واژهٔ انگلیسی شروع میشود. مثلاً در نسخهٔ کپی بنویسید «Excel 365 برای این تمرین کافی است». سپس همان معنی را با شروع فارسی آزمایش کنید، مانند «برای این تمرین، Excel 365 کافی است». نتیجه را در هر پلیر ببینید. اگر شروع فارسی مشکل را در مسیر هدف رفع میکند و معنی حفظ میشود، تغییر جمله میتواند اصلاح سادهای باشد. اگر مشکل باقی است، پیش از افزودن علامتهای نامرئی یا تغییر گستردهٔ متن، مسیر نمایش را با سازندهٔ پلیر بررسی کنید.
عدد فارسی و لاتین را با واحد و علامت نزدیکشان آزمایش کنید. در درس حسابداری، جداکنندهٔ هزارگان یا علامت منفی میتواند نتیجه را عوض کند. یک جملهٔ اضافه با عبارت «اختلاف برابر با منفی ۱۲۵ تومان است» برای آزمون بگذارید و آن را با نسخهای که علامت منفی دارد مقایسه کنید. اگر علامت در نمایش مبهم است، نوشتن کلمهٔ منفی در بخش آموزشی میتواند خواندن را آسان کند. در مواردی که فرمول دقیق لازم است، فرمول را در تصویر واضح یا فایل همراه هم بیاورید.
از یک نفر که متن را نخوانده بخواهید معنی جمله را بگوید. اگر او عدد یا واحد را اشتباه میخواند، تنها با نگاه به جای نقطه نتیجه نگیرید که مشکل جزئی است. گاهی علامت در ظاهر عجیب است و معنی کاملاً روشن میماند. گاهی همان جابهجایی معنی را تغییر میدهد. در گزارش بنویسید انتظار چه بود و مشاهده چه چیزی را نامفهوم کرد. این توضیح برای تعیین اولویت رفع خطا مفیدتر از عبارت «راستچین درست نیست» است.
خوانایی را در قاب واقعی درس ببینید
فیلم را روی یک تلفن معمولی در حالت عمودی و افقی باز کنید. متن باید خوانا باشد و روی بخش مهم تصویر نیفتد. اگر جدول آموزشی در پایین تصویر قرار دارد، ممکن است زیرنویس روی شمارهٔ ردیف یا نتیجه را بپوشاند. در همان لحظه عکس بگیرید و با همکار تدوین بررسی کنید بهتر است قاب درس تغییر کند، جمله کوتاهتر شود یا اطلاعات کلیدی در فایل تمرین هم ارائه شود. در بعضی مسیرها جای متن را پخشکننده تعیین میکند، پس نتیجهٔ تغییر را دوباره روی دستگاه ببینید.
برای آزمون شکست خط، یک جملهٔ طولانی اضافه کنید که هم نام فایل و هم عدد داشته باشد. ببینید وقتی خط میشکند، عدد از واحد جدا میشود یا عبارت انگلیسی به شکلی میشکند که دیگر خوانا نیست. جمله را به دو عبارت کوتاهتر تبدیل کنید و زمان کافی برای خواندن هر کدام بدهید. اگر متن را فقط کوچک کنید تا جا شود، شاید روی گوشی خوانایی کمتر شود. ابتدا مقدار متن هر قطعه را تنظیم کنید و بعد نتیجه را با اندازهٔ معمول صفحه ببینید.
روشنایی و پسزمینه را در دو بخش متفاوت بسنجید. یک قاب روشن با اسلاید سفید و یک قاب تیره از نمایش برنامه انتخاب کنید. اگر متن روی یکی واضح و روی دیگری محو است، تنظیم پسزمینه یا کادر متن را در امکانات موجود بررسی کنید. اگر سامانه اجازهٔ تنظیم نمیدهد، در طراحی تصویر آموزشی جای خالی مناسب بگذارید یا نسخهٔ تصویر را اصلاح کنید. هر تصمیم را از حساب هنرجو ببینید. نتیجهٔ نمایش در نرمافزار تدوین ممکن است با نتیجهٔ پلیر یکی نباشد.
در تمامصفحه، ظاهر شدن کنترلهای پخش را هم امتحان کنید. روی تصویر بزنید و ببینید دکمهها روی زیرنویس میافتند یا نه. اگر مشکل فقط هنگام باز بودن کنترلها رخ میدهد، مدت و اثر آن را ثبت کنید. برای درس تعاملی که هنرجو مرتب مکث میکند این حالت اهمیت بیشتری دارد. یک بار در لحظهای که متن روی صفحه است مکث کنید و پس از چند ثانیه ادامه دهید. متن باید با همان بخش از فیلم هماهنگ بماند.
زمانبندی و پرش را با چند حالت آزمایش کنید
کلیپ نمونه را از ابتدا تا پایان پخش کنید. بین قطعهها نیم ثانیه فاصله وجود دارد. در آن فاصله نباید متن قبلی باقی بماند. سپس پخش را در ثانیهٔ هفت شروع کنید. باید قطعهٔ مربوط به عدد ۱۲٬۵۰۰ را ببینید. بعد به ثانیهٔ چهار برگردید و بررسی کنید جملهٔ مربوط به مرحلهٔ دوم دیده شود. اگر متن از نقطهٔ قبلی ادامه پیدا میکند، فیلم را یک بار تازه باز کنید و همان مسیر را تکرار کنید تا شرایط خطا روشن شود.
اگر تغییر سرعت دارید، در سرعت عادی و سرعت رایج هنرجویان امتحان کنید. معیار این است که متن به زمان فیلم متصل باشد و با توضیح همان صحنه دیده شود. زمان واقعی خواندن در سرعت بالاتر کمتر است. اگر یک جمله حتی در سرعت عادی زمان کافی ندارد، ابتدا قطعه را کوتاه یا زمان آن را با گفتار هماهنگ کنید. از یک نفر بخواهید در همان سرعت نام ستون یا رقم گفتهشده را یادداشت کند تا معلوم شود چقدر فرصت خواندن دارد.
خاموش و روشن کردن مسیر را وسط فیلم امتحان کنید. پس از روشن کردن، قطعهٔ جاری باید متناسب با نقطهٔ فعلی دیده شود. اگر ویدیو در میانه کیفیتش را عوض میکند یا به علت شبکه مکث میکند، بعد از ادامه بررسی کنید متن جلوتر از صدا نرفته باشد. برای تکرار خطا، زمان تقریبی مکث و وضعیت شبکه را بنویسید. ممکن است اختلال در اتصال باعث شود ویدیو هنوز در همان ثانیه بماند، بنابراین زمان خود فیلم را مبنا قرار دهید.
زمانها را پس از هر تدوین دوباره بسنجید. حذف دو ثانیه از ابتدای فایل باعث میشود همهٔ قطعههای قبلی نسبت به فیلم تازه جابهجا شوند. بهجای اصلاح یک جمله در میانه، ابتدا ببینید اختلاف در کل درس ثابت است یا فقط بعد از برش رخ میدهد. اگر چند برش دارید، چند نقطه پیش و پس از هر برش را چک کنید. عنوان نسخهٔ ویدیو و عنوان نسخهٔ زیرنویس باید به هم اشاره کنند تا فایل قبلی بهاشتباه بارگذاری نشود.
جدول کوچک دستگاهها را قبل از انتشار پر کنید
| محیط نمونه | کار آزمایشی | نتیجهٔ مورد انتظار |
|---|---|---|
| تلفن، حالت عمودی | قطعهٔ دارای عدد و واحد | خواندن عدد کامل بدون پوشاندن بخش مهم |
| تلفن، حالت تمامصفحه | باز کردن کنترلها و ادامهٔ پخش | متن خوانا و هماهنگ با صدا |
| مرورگر رایانه | انتخاب و خاموش کردن مسیر فارسی | نمایش و حذف متن در لحظهٔ درست |
| مرورگر رایانه | رفتن به ثانیهٔ هفت و برگشت به چهار | قطعهٔ مربوط به زمان مقصد دیده شود |
| صفحهٔ درس با حساب هنرجو | باز کردن درس و مسیر زیرنویس | مسیر درست برای نسخهٔ فعلی درس قابل انتخاب باشد |
برای هر ردیف بنویسید انجام شد، ایراد دارد یا هنوز آزمایش نشده است. اگر دستگاه مشخصی در دسترس ندارید، نتیجهٔ محیط دیگری را به آن تعمیم ندهید. میتوانید از همکار بخواهید فقط همان سناریوی کوتاه را روی دستگاه خود تکرار کند. برای مقایسه، هر دو نفر فایل و زمان یکسان داشته باشند. در گزارش نام دستگاه و روش باز کردن صفحه را بیاورید تا بهجای اختلاف نظر دربارهٔ ظاهر، تفاوت واقعی را ببینید.
از حساب بدون دسترسی هم نسخهٔ عمومی را بررسی کنید. اگر درس خصوصی است، فایل متن همراه آن هم باید طبق سیاست آموزشگاه ارائه شود. ممکن است صفحهٔ ویدیو بسته باشد ولی نشانی فایل زیرنویس جدا در دسترس قرار بگیرد. در آزمون خود سامانه بررسی کنید چه نتیجهای انتظار دارید و نشانی مجاز همان فایل را با حساب آزمایشی امتحان کنید. برای بررسی گزینههای انتشار ویدیو، صفحهٔ پخش امن ویدیو در فاکسیمون نقطهٔ شروع است. رفتار هر فایل همراه را جدا در محیط انتشار خود بسنجید.
اگر از موبایل برای بخش بزرگی از مخاطبان استفاده میشود، یک سناریوی ورود از پیامرسان هم امتحان کنید. ممکن است لینک در مرورگر داخلی باز شود و کنترل زیرنویس با مرورگر معمولی فرق کند. به هنرجوی آزمایشی فقط همان پیامی را بدهید که کاربر واقعی میگیرد. از او بخواهید مسیر فارسی را پیدا کند و عدد قطعهٔ سوم را بخواند. اگر باید صفحه را در مرورگر دیگری باز کند، این گام را در راهنمای دسترسی بنویسید و دوباره از همان پیام شروع کنید.
ایراد را با یک گزارش کوتاه تحویل دهید
گزارش خوب پنج چیز دارد. نشانی درس آزمایشی، نسخهٔ ویدیو و فایل، زمان، محیط و تفاوت نتیجه را ثبت کنید. مثلاً «در نسخهٔ دوم، در ۰۰:۰۷ روی گوشی در حالت عمودی، واژهٔ تومان از عدد جدا شد و روی دکمهها افتاد». همین جمله به تیم میگوید کدام قطعه را باز کند و چرا مسئله مهم است. عکس یا فیلم کوتاه اگر اطلاعات شخصی ندارد کمک میکند. متن فایل را هم در همان گزارش بیاورید تا تیم بتواند اثر تغییر را مقایسه کند.
ترتیب رسیدگی را با اثر بر درس مشخص کنید. اگر مبلغ، نشانی سلول یا فرمول اشتباه فهمیده میشود، پیش از انتشار اصلاح را بررسی کنید. اگر اشکال فقط در حالت کماستفادهای دیده میشود و مسیر روشن دیگری وجود دارد، آن حالت را با توضیح ثبت کنید. برای یک ایراد خوانایی، بهتر است هر بار یک تغییر انجام دهید. اگر همزمان متن، زمان و شیوهٔ نمایش تغییر کند، پیدا کردن علت رفع ایراد سختتر میشود.
پس از رفع مشکل، همان آزمون را از ابتدا تکرار کنید و دو قطعهٔ کنار مورد را هم ببینید. کوتاه کردن جملهٔ چهارم ممکن است مشکلی برای زمان شروع جملهٔ پنجم ایجاد کند. تغییر جای متن ممکن است روی قسمت دیگری از اسلاید بیفتد. با نسخهٔ انتشار و حساب هنرجو نتیجه را دوباره ثبت کنید. بعد از بارگذاری، از باز شدن فایل تازه مطمئن شوید و نام نسخه را در برگه بنویسید.
وقتی زیرنویس اصلاً ظاهر نمیشود، مسیر را مرحلهبهمرحله بررسی کنید
ابتدا همان کلیپ نمونه را بدون تغییر فایل در یک درس آزمایشی دیگر باز کنید. اگر زیرنویس آنجا ظاهر میشود، تفاوت تنظیم دو درس را ثبت کنید. اگر در هر دو درس غایب است، ببینید مسیر فارسی در فهرست زبانها دیده میشود یا خیر. نبودن نام زبان با دیده شدن نام و نمایش ندادن متن دو نشانهٔ متفاوتاند. مورد اول میتواند به ثبت مسیر یا نسخهٔ درس مربوط باشد. مورد دوم را از روی زمان نمایش، فایل بارگذاریشده و رفتار دستگاه بررسی کنید.
سپس فایل اصلی و فایلی را که برای بارگذاری انتخاب شده با هم مقایسه کنید. ممکن است نامها شبیه باشند ولی یکی نسخهٔ قبلی باشد یا متن هنگام ذخیره با کدگذاری متفاوت تغییر کرده باشد. عنوان اول، زمان نخستین قطعه و یک عبارت دوزبانه را در هر دو فایل بخوانید. اگر پخشکننده راهی برای دیدن نام فایل ندارد، نسخه را در یادداشت آزمون بنویسید و دوباره همان فایل کوچک را در محیط آزمایشی بارگذاری کنید. بعد با یک صفحهٔ تازه نتیجه را بررسی کنید تا صفحهٔ از قبل بازشده مبنای مشاهده نباشد.
برای گزارش به تیم فنی، یک نمونهٔ کوچک بدهید که مشکل در آن تکرار میشود. اگر با یک جمله و یک بازهٔ کوتاه خطا دیده میشود، نیازی به ارسال فیلم کامل دوره نیست. نسخهٔ کوچک را با همان دستگاه و همان مسیر باز کنید و بگویید نام زبان دیده میشود، ویدیو پخش میشود و در کدام ثانیه متن غایب است. اگر نمونهٔ کوچک مشکل را نشان نمیدهد، تفاوت با درس واقعی را مشخص کنید. ممکن است اندازهٔ فایل، شیوهٔ ورود یا زمان شروع پخش در دو محیط فرق داشته باشد.
کیفیت زیرنویس را در کنار صدای درس بسنجید
فقط به سالم بودن ساختار فایل اکتفا نکنید. یک بار صدای ویدیو را ببندید و با متن و تصویر جلو بروید. اگر نتیجهٔ تمرین بدون شنیدن یک جمله نامفهوم میشود، همان جمله را پیدا کنید. شاید زیرنویس متن گفتهشده را دارد اما اشارهٔ مدرس به یک بخش تصویر کافی نیست. میتوانید نام ستون، شمارهٔ مرحله یا توضیح لازم را در متن درس هم بیاورید. در آزمون نمونه، خواننده باید بتواند ترتیب باز کردن فایل و وارد کردن مبلغ را بدون حدس تشخیص دهد.
اگر درس بیش از یک گوینده دارد، هنگام تعویض گوینده از خواننده بپرسید معلوم است چه کسی صحبت میکند یا نه. وقتی تصویر روی اسلاید است، صدای دو نفر از روی چهره مشخص نمیشود. نام نقشها مانند مدرس و هنرجو در نقطهای که واقعاً به فهم گفتگو کمک میکند مفید است. متن را با برچسبهای بیدلیل طولانی نکنید. یک بازبینی کوتاه از وسط گفتوگو نشان میدهد کسی که از ابتدا نشنیده هم میتواند نوبتها را دنبال کند.
زمانی که اصلاح به چند درس مربوط است، ابتدا یک درس نمونه را تا پایان بررسی کنید. اگر کوتاه کردن جملهها یا تغییر قالب متن روی دستگاههای هدف جواب داد، همان قاعده را برای درسهای مشابه به کار ببرید. سپس دستکم یک قطعه از هر درس تغییرکرده را در نسخهٔ انتشار باز کنید. درس محاسباتی، درس گفتوگو و درس دارای اسلاید ممکن است مشکلهای متفاوتی داشته باشند. همین تفاوت را در چکلیست نگه دارید تا نتیجهٔ یک آزمایش بهصورت خودکار برای همهٔ فیلمها ثبت نشود.
قبل از تحویل درس، یک تمرین خواندن انجام دهید
از یک نفر بخواهید فایل اصلی را نبیند و فقط با فیلم و زیرنویس به سه سؤال جواب دهد. مقدار تمرین چند است؟ کدام خانه باید انتخاب شود؟ و گزارش در کدام قالب بررسی میشود؟ اگر جوابها روشناند، نمونه از نظر انتقال معنی نتیجهٔ مورد انتظار را دارد. اگر یکی اشتباه است، از فرد بخواهید همان قطعه را نشان دهد. سپس بررسی کنید مشکل از جمله، زمان نمایش یا پوشانده شدن تصویر آمده است.
نتیجه را در فهرست انتشار کنار فایل نگه دارید. ردیفهای حداقلی شامل نام زبان، خوانایی گوشی، پرش زمانی، هماهنگی با نسخهٔ ویدیو و دسترسی حساب هنرجو هستند. این فهرست برای درس بعدی هم قابل استفاده است. هر بار فقط قطعههای حساس همان درس را به نمونه اضافه کنید، مانند معادله، نشانی یا واژهٔ تخصصی. با این روش زیرنویس در همان مسیر واقعی یادگیری بررسی میشود و تیم میداند چه چیزی را واقعاً آزموده است.