ارزشیابی تکوینی چیست؟ پنج روش برای تصمیم‌گیری در همان جلسه آنلاین
پنج روش ارزشیابی تکوینی با سؤال نمونه، شاهد یادگیری و تصمیم بعدی مدرس؛ برای اصلاح آموزش در همان جلسه و پرهیز از جمع‌کردن نمره بی‌هدف.
ارزشیابی تکوینی یعنی هنگام آموزش، با پاسخ یا تمرین دانشجو بفهمیم چه چیزی را یاد گرفته است و بر اساس آن قدم بعدی آموزش را تغییر دهیم.
یک سؤال کوتاه وقتی به این نوع ارزیابی کمک می‌کند که از پاسخ آن برای توضیح اشکال، انتخاب تمرین تازه یا توضیح دوبارهٔ درس استفاده کنید. اگر فقط پاسخ‌ها را بگیریم و بدون توجه به آن‌ها ادامه دهیم، بخش مهم فرایند انجام نشده است.
در کلاس آنلاین، این نشانهٔ یادگیری می‌تواند یک جمله، انتخاب همراه با دلیل، حل کوتاه یا برگه خروج باشد. پنج روش زیر نمونه‌های تألیفی‌اند و با ابزار ساده هم قابل اجرا هستند. برای هر روش، پیش از کلاس تصمیم بگیرید اگر پاسخ‌ها متفاوت بود چه خواهید کرد.
در این مقاله چه می‌خوانید؟
تفاوت ارزشیابی تکوینی و پایانی چیست؟
روش پنجم؛ برگه خروج با اقدام جلسه بعد
فرم کوچک برنامه‌ریزی ارزشیابی تکوینی
تفاوت ارزشیابی تکوینی و پایانی چیست؟
در توضیح مرکز آموزش دانشگاه کارنگی ملون درباره سنجش تکوینی و پایانی، سنجش تکوینی به بررسی روند یادگیری و بازخورد برای بهبود آن توجه دارد؛ سنجش پایانی بیشتر نتیجه یادگیری در پایان یک بخش را ارزیابی می‌کند. تفاوت فقط شکل سؤال نیست، بلکه هدف و استفاده از نتیجه نیز اهمیت دارد.
یک مسئله کوتاه می‌تواند در میانه درس برای انتخاب تمرین بعدی یا در پایان دوره برای نمره استفاده شود. از ابتدا به فراگیر بگویید پاسخ چگونه به کار می‌رود. در فعالیت تکوینی، فرصت اصلاح را روشن نگه دارید تا فرد بداند پاسخ اولیه قرار است به ادامه یادگیری کمک کند.
روش اول؛ پیش‌بینی پیش از نمایش پاسخ
نمونه سؤال: «اگر طول یک مستطیل دو برابر و عرض آن ثابت بماند، مساحت چه تغییری می‌کند؟ یک دلیل کوتاه بنویس.» پیش از نمایش شکل، همه پاسخ اولیه را ثبت کنند. سپس دو مستطیل هم‌عرض را نشان دهید و از فراگیر بخواهید پاسخ خود را بازبینی کند.
اگر پاسخ «دو برابر» همراه با دلیل درست بود، به موقعیت تازه بروید. اگر فرد «چهار برابر» نوشت، بپرسید کدام بُعد را تغییر داده است. اگر فقط عدد درست بدون دلیل نوشت، یک نمونه با عددهای ساده بخواهید. پس با پاسخ همین سؤال می‌فهمید برای هر دانشجو باید تمرین تازه، پرسش راهنما یا نمونهٔ ساده‌تر آماده کنید.
روش دوم؛ انتخاب گزینه همراه با یک جمله دلیل
دو نمودار ساده با مقیاس و برچسب روشن نشان دهید و بپرسید: «کدام نمودار برای مقایسه تعداد کتاب‌های سه قفسه خواناتر است و چرا؟» هدف می‌تواند تشخیص ارتباط شکل نمایش با مقایسه باشد. انتخاب گزینه بدون دلیل، همه اطلاعات لازم را درباره فهم فرد نمی‌دهد.
اگر چند نفر گزینه مناسب را با دلیل نامرتبط انتخاب کردند، هنوز نیاز به گفت‌وگو دارید. از دو نفر با دلیل متفاوت بخواهید توضیحشان را بی‌نام یا داوطلبانه مطرح کنند و سپس همه فرصت پاسخ دوباره داشته باشند.
تغییر پاسخ را هم ثبت کنید؛ اگر فقط پاسخ اول یا آخر را نگه دارید، معلوم نمی‌شود دانشجو چگونه اشتباهش را اصلاح کرده است.
روش سوم؛ پیدا کردن خطا در یک پاسخ ساختگی
نمونه: «در یک پاسخ فرضی نوشته شده ۷ × ۸ = ۵۴. اولین کاری که برای بررسی آن انجام می‌دهی چیست؟» هدف صرفاً گفتن ۵۶ نیست؛ می‌خواهید روش بررسی دیده شود. فرد می‌تواند از ۷ × ۷ و افزودن ۷ یا از ۸ × ۵ و ۸ × ۲ استفاده کند.
پاسخ ساختگی را صریحاً معرفی کنید تا به دانش‌آموز واقعی نسبت داده نشود. اگر فراگیر حاصل درست را می‌داند اما روش بررسی ندارد، تمرین مقایسه دو راه‌حل مفید است. اگر در خود گروه‌بندی ضرب مشکل دارد، به مدل دیداری برگردید. اصلاح عدد بدون دیدن علت خطا، ممکن است فقط همان مثال را درست کند.
روش چهارم؛ توضیح یک‌دقیقه‌ای با شاهد
پس از آموزش یک مهارت، از فراگیر بخواهید در چند جمله بگوید «چه تصمیمی گرفتم و به کدام نشانه تکیه کردم». برای درس گزارش‌نویسی، نمونه سؤال این است: «از بین سه جمله گزارش، کدام به بازنویسی نیاز دارد؟ یک دلیل مرتبط با ابهام آن بنویس.»
زمان یک دقیقه پیشنهاد اولیه است و باید با دشواری و نیاز مخاطب تغییر کند. اگر پاسخ‌دادن با صدا دشوار است، نسخه متنی یا فرصت بیشتر بدهید. هدف، سرعت تایپ یا کیفیت میکروفون نیست.
معیار بررسی را هم محدود کنید: در این دور فقط بررسی می‌کنیم آیا دانشجو می‌فهمد کدام بخش جمله نامشخص است و می‌تواند دلیل آن را بگوید، نه همه ویژگی‌های نگارش.
روش پنجم؛ برگه خروج با اقدام جلسه بعد
در پایان جلسه سه درخواست کوتاه بدهید: «یک مسئله تازه را حل کن؛ دشوارترین مرحله را نام ببر؛ یک پرسش باقی‌مانده بنویس.» بخش اول نشان می‌دهد فرد چه کاری می‌تواند انجام دهد و دو بخش دیگر تجربه فرد را نشان می‌دهد. اعتماد به نفس بالا یا پایین را جای پاسخ عملی نگذارید؛ هر دو نوع اطلاعات را کنار هم بخوانید.
در شروع جلسه بعد، نشان دهید نتیجه چه تغییری ایجاد کرده است. مثلاً بگویید «در برگه‌ها، تشخیص واحد مساحت هنوز مبهم بود؛ امروز با مقایسه متر و متر مربع شروع می‌کنیم.» لازم نیست نام افراد یا پاسخ خصوصی آن‌ها منتشر شود. همین اتصال، نشان می‌دهد برگه خروج فقط یک کار اضافی نبوده است.
جدول پاسخ مشاهده‌شده و تصمیم بعدی
پاسخی که بررسی می‌کنیم | برداشت محتاطانه | اقدام پیشنهادی |
|---|---|---|
پاسخ درست و دلیل سازگار | فرد در این نمونه هدف را نشان داده است. | تمرینی تازه که دانشجو همان آموخته را در آن به کار ببرد |
پاسخ درست و دلیل ناسازگار | ممکن است حدس یا قاعده ناقص باشد. | یک پرسش تشخیصی کوتاه |
پاسخ غلط است، اما مراحل فکرکردن دانشجو معلوم است | مرحله خطا قابل شناسایی است. | بازخورد روی همان مرحله |
پاسخ‌های گوناگون با ابهام مشترک | صورت سؤال یا پیش‌نیاز نیاز به بررسی دارد. | روشن‌کردن دستور و یک نمونه دیگر |
پاسخی دریافت نشده | هنوز پاسخی برای بررسی نداریم. | بررسی دسترسی، زمان و فهم دستور |
نبود پاسخ را صفر فهم حساب نکنید. ممکن است فراگیر حضور داشته ولی مسیر ارسال را پیدا نکرده باشد. برای همین بهتر است پیش از درس اصلی، یک پاسخ خیلی ساده آزمایشی بگیرید تا مسئله ابزار از مسئله محتوا جدا شود.
چطور بدون قطع پی‌درپی، شواهد را جمع کنیم؟
برای هر نقطه مهم درس یک سؤال کوتاه کافی است؛ تعداد زیاد پرسش لزوماً اطلاعات مفیدتری نمی‌دهد. در طرح جلسه جای مشخصی برای مشاهده پاسخ و تصمیم بعدی بگذارید. اگر زمانی برای خواندن پاسخ‌ها ندارید، پرسش را کوچک‌تر کنید یا آن را به فعالیت پایان بخش منتقل کنید.
در درس ضبط‌شده، از فراگیر بخواهید پیش از ادامه پاسخ بدهد و سپس با توضیح بعدی مقایسه کند. راهنمای قرار دادن پرسش در ویدئوی آموزشی برای زمان‌بندی این مکث‌ها مناسب است. اگر پاسخ برای مدرس ارسال نمی‌شود، ادعا نکنید که پیشرفت فرد را مشاهده کرده‌اید؛ آن فعالیت بیشتر فرصت خودبازبینی فراهم می‌کند.
ابزار را پس از هدف انتخاب کنید
پیام متنی، کارت عددی، تصویر یک راه‌حل یا ابزار سنجش می‌تواند کافی باشد. ابتدا مشخص کنید کدام کار یا پاسخ دانشجو را باید بررسی کنید و سپس ابزار مناسب را انتخاب کنید. امکانات ارزیابی فاکسیمون را با همین نیاز تطبیق دهید و مسیر ارسال پاسخ را پیش از کلاس آزمایش کنید.
اگر فعالیت قرار است نمره پایانی داشته باشد، قواعد و زمان آن را جدا اعلام کنید. راهنمای طراحی آزمون آنلاین به برنامه‌ریزی آن موقعیت کمک می‌کند. فراگیر نباید در میانه یک تمرین تمرینی متوجه شود پاسخ اولیه‌اش مبنای تصمیم مهمی شده است.
فرم کوچک برنامه‌ریزی ارزشیابی تکوینی
هدف این بخش: ...؛ سؤال کوتاه: ...؛ شاهد مورد انتظار: ...؛ اگر پاسخ درست بود: ...؛ اگر خطای مشخص دیده شد: ...؛ اگر پاسخی نرسید: ...؛ زمان بازخورد: ...؛ فرصت پاسخ یا تمرین دوباره: ... .
نمونهٔ گام‌به‌گام: وقتی جواب درست است اما دلیل نادرست
در یک کلاس آنلاین ریاضی، هدف این است که دانش‌آموز بتواند نشان دهد چرا یک‌دومِ یک شکل به دو بخش برابر مربوط است. مدرس دو مستطیل هم‌اندازه نشان می‌دهد: یکی به دو بخش مساوی و دیگری به دو بخش نامساوی تقسیم شده است. پرسش فقط «کدام‌یک نصف است؟» نیست؛ از هر نفر یک دلیل کوتاه هم می‌خواهد. تعدادی شکل درست را انتخاب می‌کنند، اما می‌نویسند «چون دو تکه دارد». انتخاب آن‌ها درست است، ولی دلیلشان نشان می‌دهد هنوز ممکن است دو تکهٔ نامساوی را هم نصف بدانند.
این‌جا ارزشیابی تکوینی به یک تصمیم فوری می‌رسد. مدرس لازم نیست کل درس را تکرار کند. یک شکل سوم نشان می‌دهد که دو تکه دارد ولی اندازهٔ آن‌ها فرق می‌کند؛ از کلاس می‌پرسد آیا باز هم نصف است و چگونه می‌توان برابری را آزمایش کرد. می‌توانند شکل را تا کنند، بخش‌ها را روی هم بگذارند یا با قطعه‌های هم‌اندازه مقایسه کنند. سپس یک سؤال تازه با شکل متفاوت می‌دهد. اگر دلیلِ «دو بخش برابر از یک کل» در پاسخ تازه دیده شد، مسیر درس ادامه می‌یابد. اگر خطا باقی ماند، تمرینِ کوتاهِ دیگری لازم است. ارزشِ سؤال اول در این بود که نوع سوءبرداشت را نشان داد و تدریس را تغییر داد.
ممکن است یک دانش‌آموز اصلاً پاسخ ندهد. از سکوت نمی‌توان نتیجه گرفت که مفهوم را نفهمیده است؛ شاید اتصال قطع شده یا هنوز فرصت خواندن شکل را نداشته است. برای او یک راهِ پاسخِ جایگزین، مانند گفتن یک جمله، فرستادن عکس از شکل یا پاسخ بعد از جلسه، بگذارید. تا وقتی شاهدی ندارید، «نمی‌دانم» را با «پاسخی ثبت نشده» یکی نکنید. همین تمایز جلوی تصمیم آموزشی اشتباه را می‌گیرد.
از پاسخ‌ها به سه تصمیم مشخص برسید
پس از پرسش کوتاه، پاسخ‌ها را فقط به درست و غلط تقسیم نکنید. سه وضعیت عملی بسازید. وضعیت اول: بیشتر کلاس مفهوم را با دلیل درست توضیح می‌دهد؛ یک نمونهٔ تازه بدهید و به هدف بعدی بروید. وضعیت دوم: پاسخ درست زیاد است، اما یک خطای مشترک در دلیل دیده می‌شود؛ یک مثالِ مقابل و گفت‌وگوی کوتاه برای همان خطا کافی است. وضعیت سوم: پاسخ‌ها پراکنده‌اند یا بخش بزرگی هنوز پیش‌نیاز را ندارد؛ سرعت درس را کم کنید، پیش‌نیاز را با نمونهٔ ساده‌تر روشن کنید و بعد دوباره بسنجید. این تصمیم‌ها پیش از کلاس می‌توانند به‌صورت «اگر چنین دیدم، چنین می‌کنم» روی برگهٔ طرح درس نوشته شوند.
برای گروه کوچک، مدرس می‌تواند چند پاسخ را همان لحظه بخواند. برای گروه بزرگ‌تر، یک قالبِ کوتاه کمک می‌کند: گزینه، دلیل یک‌جمله‌ای و میزان اطمینان. میزان اطمینان به‌تنهایی نشانهٔ تسلط نیست؛ کسی ممکن است با اطمینان زیاد اشتباه کند. اما کنار دلیل، نشان می‌دهد کجا باید پرسش پیگیرانه بپرسید. اگر از نظرسنجی زنده استفاده می‌کنید، نتیجهٔ نمودار را بدون خواندن چند دلیل نمونه تفسیر نکنید. درصدِ گزینه‌ها دلیلِ انتخاب را آشکار نمی‌کند.
زمانِ تصمیم را نیز مشخص کنید. ارزشیابیِ وسط درس اگر تا پایان هفته خوانده نشود، شاید دیگر فرصت اصلاح همان جلسه را از دست داده باشد. لازم نیست برای هر سؤال تحلیل مفصل انجام دهید؛ یک یا دو نشانهٔ کلیدی برای تصمیم همان لحظه کافی است. یادداشتِ دقیق‌تر را بعد از جلسه برای اصلاح محتوای دوره نگه دارید. هدف، جمع‌آوری دادهٔ بیشتر نیست؛ انتخاب اقدام مناسب در زمان مناسب است.
برای درس ویدیویی، نقطهٔ توقف را با هدف انتخاب کنید
ارزشیابی تکوینی فقط در جلسهٔ زنده رخ نمی‌دهد. در ویدیوی دوره، پیش از نشان‌دادن راه‌حل می‌توانید ویدیو را متوقف کنید و از هنرجو بخواهید پاسخ یا پیش‌بینی خود را ثبت کند. بعد از نمایش راه‌حل، یک پرسشِ «کدام بخش استدلال تو تغییر کرد؟» اضافه کنید. محلِ توقف باید جایی باشد که هنرجو واقعاً تصمیم می‌گیرد، نه صرفاً هر پنج دقیقه برای افزایش تعداد کلیک‌ها. پرسش‌های بی‌ارتباط با گامِ یادگیری ممکن است تمرکز را قطع کنند و دادهٔ قابل‌استفاده‌ای هم ندهند.
در مثال نصف، پیش از نشان‌دادن خطِ تقسیمِ شکل، از هنرجو بخواهید محلِ خط را انتخاب کند و دلیلش را بنویسد. پس از نمایش، دو پاسخ نمونه بیاورید: یکی که فقط به تعداد تکه‌ها توجه کرده و دیگری که برابری را بررسی کرده است. بازخورد باید نشان دهد چرا پاسخ اول ناقص است. اگر هنرجو خطا داشت، او را به همان بخشِ توضیح و یک تمرین کوتاه برگردانید، نه به ابتدای کل دوره. راهنمای جای‌گذاری سؤال در ویدئو برای طراحی این توقف‌ها مثال‌های بیشتری دارد.
به دادهٔ توقف و پخش دوباره با احتیاط نگاه کنید. بازپخش ممکن است نشانهٔ دشواری درس باشد، اما می‌تواند از اختلال اتصال یا وقفهٔ بیرونی هم بیاید. آن را کنار پاسخِ هنرجو و پرسش‌هایش بخوانید. اگر افراد زیادی در همان لحظه پاسخ ناقص می‌دهند، شاید مثال یا توضیح خودِ ویدیو نیاز به اصلاح دارد. اگر فقط چند نفر خطای پیش‌نیاز دارند، یک مسیر جبرانی کوتاه مناسب‌تر است.
سؤال را طوری بنویسید که بتوانید بر اساس آن عمل کنید
پرسش «درس را فهمیدی؟» معمولاً دادهٔ کافی نمی‌دهد. هنرجو ممکن است از روی ادب بگوید بله یا هنوز نداند چه چیزی را نفهمیده است. به جای آن یک کار کوچک بخواهید: «در این شکل، کدام قسمت را نصف می‌نامی و چرا؟» یا در درس زبان: «برای این موقعیت، یک جملهٔ درخواست مؤدبانه بنویس و بگو چرا این ساختار را انتخاب کردی.» پاسخ باید به هدف درس نزدیک باشد و برای مدرس راهِ تصمیم ایجاد کند.
سؤال بیش از حد پیچیده هم مانع است. اگر برای پاسخ‌دادن به یک پرسشِ دو دقیقه‌ای باید فایل بزرگ دانلود شود، چند صفحه خوانده شود و نرم‌افزار تازه نصب شود، نتیجه شاید بیشتر دسترسی و سرعت کار با ابزار را نشان دهد تا فهم مفهوم. اول ساده‌ترین شاهدِ کافی را انتخاب کنید. برای مهارت عملی، ممکن است یک عکسِ مرحلهٔ کار یا توضیحِ کوتاه از تصمیمِ انجام‌شده کافی باشد؛ برای مهارت استدلال، فقط انتخاب گزینه بدون دلیل کافی نیست.
پیش از کلاس، برای هر سؤال دو پاسخ نمونه بنویسید: یکی که معیار را نشان می‌دهد و یکی با خطای رایج. زیر آن‌ها اقدامِ خود را بنویسید. اگر نمی‌دانید از پاسخ نادرست چه تصمیمی خواهید گرفت، شاید سؤال هنوز برای ارزشیابی تکوینی آماده نیست. گاهی همان پرسش برای مرور یا گفت‌وگو خوب است، اما نباید آن را سنجشِ تصمیم‌ساز بنامید.
بازخورد کوتاه، روشن و قابل استفاده بدهید
بازخورد مؤثر باید بگوید در پاسخِ فعلی چه شواهدی دیده‌اید و قدم بعد چیست. «اشتباه است» کمکی نمی‌کند و «عالی بود» هم اگر دلیلِ درستی را نشان ندهد، یادگیری را پیش نمی‌برد. در مثال نصف می‌توان گفت: «شکل درست را انتخاب کردی، اما دلیلِ تو فقط تعداد قسمت‌هاست. دو بخش را روی هم تصور کن؛ آیا هم‌اندازه‌اند؟ پاسخ را با همین معیار دوباره بنویس.» این متن کوتاه است و یک کارِ مشخص پیش پای هنرجو می‌گذارد.
همهٔ پاسخ‌ها نیاز به پیام فردیِ بلند ندارند. اگر خطا مشترک است، یک توضیح گروهی با نمونهٔ بی‌نام بدهید و بعد فرصتِ پاسخ دوباره فراهم کنید. اگر خطا فقط برای یک نفر و وابسته به پیش‌نیاز اوست، راهنمایی کوتاه فردی مناسب‌تر است. اگر موضوع به حریم خصوصی یا وضعیت حساس مربوط می‌شود، پاسخ را در جمع نمایش ندهید. معیارِ بازخورد را از قبل روشن کنید تا هنرجو بداند چه چیزی را باید در تلاش بعدی تغییر دهد.
فرصت استفاده از بازخورد را هم در زمان‌بندی ببینید. اگر بازخورد پس از رفتن به چند فصل بعد برسد یا فرصتِ تمرینِ دوباره وجود نداشته باشد، اثر آموزشی آن کم می‌شود. یک نمونهٔ تازهٔ هم‌سطح بدهید؛ تکرار عین همان سؤال ممکن است فقط حافظهٔ پاسخ را بسنجد. در آزمون‌های رسمی، قواعد بازخورد و تلاش دوباره ممکن است متفاوت باشد؛ راهنمای طراحی آزمون آنلاین برای آن تصمیم‌ها مناسب‌تر است.
دستیار هوشمند استاد چه کاری را سبک می‌کند؟
وقتی تعداد پاسخ‌ها زیاد است، استاد ممکن است بیشترِ وقت را صرف مرتب‌کردن پیام‌ها کند تا تصمیم دربارهٔ درس بعدی. دستیار هوشمند استاد فاکسیمون می‌تواند با اتکا به محتوای مجازِ همان دوره، پیش‌نویسِ سؤال تشخیصی، پاسخ راهنما و خلاصهٔ موضوع پرسش‌های تکراری را پیشنهاد کند. استاد باید نمونه‌های واقعی را ببیند، دسته‌بندی خطاها را کنترل کند و هر توضیح یا بازخورد را پیش از استفاده با هدف و لحن آموزشی خود هماهنگ کند. ابزار نباید از یک پاسخ کوتاه، دربارهٔ توانایی یا انگیزهٔ ثابتِ فرد حکم بدهد.
یک درخواستِ روشن به دستیار این است: «از درسِ برابری بخش‌ها، سه پرسش کوتاه برای یافتن خطای شمارشِ تکه‌ها پیشنهاد کن. برای هر پرسش، پاسخِ مورد انتظار، یک خطای محتمل و بازخوردی که هنرجو را به بررسی شکل برگرداند بنویس. اگر متن درس برای پاسخ کافی نیست، کمبود را بگو.» استاد می‌تواند یکی را انتخاب و با نمونهٔ واقعی کلاس اصلاح کند. پیش‌نویسِ سریع زمانی ارزش دارد که پرسشِ نهایی واقعاً تصمیم آموزشی ایجاد کند؛ تعداد زیادِ سؤال‌های ماشینی هدف نیست.
بعد از کلاس، اگر دسترسی و سیاست داده اجازه می‌دهد، دستیار می‌تواند خلاصه‌ای از سؤال‌های پرتکرار بسازد تا استاد ببیند کدام بخش محتوا مبهم مانده است. اطلاعات هویتیِ غیرضروری را وارد نکنید و منبع و نمونهٔ پاسخ را کنترل کنید. اگر دستیار پاسخِ نامطمئن یا خارج از منبع پیشنهاد کرد، آن را رد و نسخهٔ معتبر را ثبت کنید. استاد یارِ خوب در این کار کمک می‌کند شواهد از میان انبوه پیام‌ها پیدا شوند، اما تصمیمِ تغییر درس با استاد است.
بعد از جلسه، یادداشتِ قابل استفاده برای دفعهٔ بعد نگه دارید
در پایان جلسه لازم نیست همهٔ پاسخ‌ها را در گزارش بلند کپی کنید. چهار سطر کافی است: هدف چه بود، کدام خطا تکرار شد، چه تغییری در همان جلسه دادید و در سؤالِ تازه چه دیدید. مثلاً «هدف: تشخیص نصف از شکل؛ خطا: دو تکهٔ نابرابر هم نصف دانسته شد؛ اقدام: مقایسه با تا کردن؛ بررسی دوباره: بیشتر پاسخ‌ها برابری را توضیح دادند، اما سه نفر هنوز به راهنما نیاز دارند». این یادداشت به شما می‌گوید جلسهٔ بعد از کجا شروع شود.
اگر نتیجهٔ بررسی دوباره تغییر نکرد، اولین توضیح را فقط طولانی‌تر نکنید. شاید نمایش دیگری، تمرینِ عملی یا روشن‌کردن پیش‌نیاز لازم باشد. اگر همه در یک سؤال مشکل داشتند، خود سؤال و تصویر را هم بررسی کنید. ارزشیابی تکوینی یک چرخه است: هدف، پرسش، شاهد، اقدام و بازبینی. ثبتِ کوتاهِ این چرخه از جدولِ پر از نمره که هیچ تصمیمی از آن بیرون نمی‌آید مفیدتر است.
برای دیدن این چرخه در کنار روش‌های ارزیابی دوره، راهنمای مادر سنجش یادگیری آنلاین را بخوانید. می‌توانید برای یک درس، فقط یک نقطهٔ بررسی انتخاب کنید و بعد از دیدن پاسخ‌ها دربارهٔ گسترش آن تصمیم بگیرید. ارزشیابی تکوینی از لحظه‌ای ارزش پیدا می‌کند که پاسخِ هنرجو چیزی را در توضیح، تمرین یا بازخوردِ بعدی تغییر دهد.
پرسش‌های رایج دربارهٔ ارزشیابی تکوینی
آیا هر سؤال وسط کلاس باید نمره داشته باشد؟
خیر. بسیاری از پرسش‌های تکوینی برای فهمیدنِ نیاز بعدی‌اند، نه رتبه‌بندی. اگر نمره می‌دهید، نقش و وزن آن را روشن کنید تا هنرجو برای پنهان‌کردن خطا وسوسه نشود. در پرسشِ کم‌خطر، پاسخِ ناقص اطلاعات مفیدی دربارهٔ نیاز به کمک می‌دهد. از همان اطلاعات برای اصلاح آموزش استفاده کنید.
اگر اکثر پاسخ‌ها درست بود، آیا می‌توانم ادامه دهم؟
ابتدا چند دلیل را بخوانید. ممکن است انتخابِ درست از راه حدس یا با استدلال ناقص به دست آمده باشد. یک پرسشِ تازه با شکل یا موقعیت متفاوت بدهید و ببینید آیا مفهوم منتقل می‌شود. اگر شواهد کافی بود، ادامه دهید؛ اگر خطای مشترک در دلیل دیدید، توضیح کوتاه و بررسی دوباره بهتر است.
چند بار در یک جلسه ارزشیابی کنم؟
تعداد ثابت وجود ندارد. در نقطه‌هایی سؤال بگذارید که پاسخ می‌تواند تصمیم بعدی را عوض کند: پیش از یک توضیح دشوار، پس از یک مثال کلیدی یا پیش از پایان جلسه. پرسش‌های زیادِ بی‌اقدام، وقت تمرین را می‌گیرند. یک پرسشِ خوب با بازخورد و فرصت اصلاح می‌تواند از چند نظرسنجیِ بدون پیگیری مفیدتر باشد.
جمع‌بندی
برای جلسه بعد فقط یکی از پنج روش را انتخاب کنید و این فرم را پر کنید. کیفیت ارزشیابی تکوینی در پیوند میان سؤال، مشاهده و اقدام بعدی دیده می‌شود. وقتی نتیجه واقعاً تدریس را تغییر دهد، حتی یک پاسخ کوتاه می‌تواند ارزش آموزشی زیادی داشته باشد.